Geweld tegen vrouwen en ander geweld door mannen zijn geen incidenten aan de randen van de samenleving. Het speelt zich af in gezinnen, relaties en families — achter voordeuren, aan keukentafels, tijdens familiebezoek — én in organisaties, instituties en bedrijven. Het gaat daarbij niet alleen om lichamelijk geweld, maar ook om psychisch geweld, zoals dreiging, intimidatie, controle, vernedering, isolering en seksuele grensoverschrijding.
Al deze vormen van geweld worden mogelijk gemaakt door normen, macht en vooral door stilte. Stilte van collega’s en leidinggevenden, maar ook van vaders, broers, zonen, buren en vrienden. Stilte die vaak wordt gezien als neutraliteit, maar in werkelijkheid positie kiest.
Wat dit lastig maakt, is dat geweld zelden eenduidig of spectaculair begint. Het begint vaak klein: met controle, met vernedering, met angst die niet hardop wordt uitgesproken. Met collega’s en familieleden die spanning voelen maar het onderwerp vermijden. Met kinderen die stiller worden en partners die zich aanpassen. Wie dichtbij staat — in het gezin of op het werk — ziet het vaak het eerst, en staat tegelijk het meest onder druk om te zwijgen. Want spreken betekent risico nemen: op conflict, op breuk, op uitsluiting. Zeker voor mannen, die hebben geleerd dat loyaliteit en rust bewaren soms zwaarder wegen dan ingrijpen.
Dit congres stelt een andere norm. MANNEN richt zich expliciet tot mannen — uitvoerend én leidend — en confronteert hen met de vraag wat hun zwijgen, wegkijken of relativeren betekent voor veiligheid. Niet alleen wanneer geweld escaleert, maar juist ook wanneer grenzen stelselmatig worden overschreden en niemand ingrijpt. Niet alleen op het werk of in professionele rollen, maar ook thuis, in families en in de directe omgeving.
Niet om mannen collectief te beschuldigen, maar om verantwoordelijkheid daar te leggen waar invloed en nabijheid samenkomen — en waar mannen elkaar vaak niet aanspreken.
Hoofdspreker Jackson Katz, auteur van Every Man, maakt helder dat geweld geen vrouwenprobleem is en ook geen probleem van “een paar verkeerde mannen”. Het is een mannelijk en maatschappelijk vraagstuk, dat juist zichtbaar wordt in intieme relaties en gezinscontexten. Katz windt er geen doekjes om en spreekt recht voor zijn raap over mannelijkheid, loyaliteit, leiderschap en de morele plicht om aan te spreken — ook als dat iemand is die je kent, liefhebt of met wie je verwant bent.
Het congres brengt uitvoerende professionals en leiders samen uit onder meer politie, zorg, onderwijs, sport, bedrijfsleven en beleid. De dag is bedoeld voor wie al langer met huiselijk geweld werkt én voor wie merkt dat hij zich er tot nu toe buiten hield — professioneel of privé. Niet iedereen zal zich comfortabel voelen, en dat is geen toeval. Ongemak is hier geen bijwerking, maar een noodzakelijke voorwaarde voor verandering.
MANNEN is geen bewustwordingsdag en geen gesprek over intenties. Het is een uitnodiging tot positionering. De centrale vraag van deze dag is eenvoudig en ongemakkelijk tegelijk:
Wat betekent jouw positie als man wanneer geweld — in welke vorm dan ook — wordt genegeerd, gebagatelliseerd of toegestaan, op het werk, thuis of in je familie? En wat ga jij niet meer laten passeren?
Tegelijkertijd staat dit congres niet los van het werk dat vrouwen al decennialang verrichten. Vrouwen — professionals, activisten, ervaringsdeskundigen en bondgenoten — hebben huiselijk geweld zichtbaar gemaakt, benoemd en bestreden, vaak terwijl mannen zwegen. MANNEN nodigt mannen uit om zich daar niet achter of boven te plaatsen, maar schouder aan schouder te gaan staan: door verantwoordelijkheid te nemen, niet door het over te nemen.
