Deze vormen van geweld blijven bestaan door normen, door macht — en door stilte. Stilte van collega’s en leidinggevenden. Van vaders, broers, zonen, buren, leden van je sportteam en vrienden. Stilte die vaak wordt gezien als neutraliteit. Maar dat is het niet.
Wat het ingewikkeld maakt, is dat geweld zelden groot begint. Het begint klein. Met controle. Met vernedering. Met angst die niet hardop wordt uitgesproken. Met spanning die voelbaar is, maar waar niemand woorden aan geeft.
Wie dichtbij staat — in het gezin of op het werk — ziet het vaak als eerste. En staat tegelijk onder druk om te zwijgen. Want spreken betekent risico nemen. Op conflict. Op verlies van loyaliteit. Op buitensluiting. Ik weet hoe gemakkelijk het is om te denken: dit is niet mijn plek. Of: zo erg is het toch niet. Of: laat iemand anders dit maar zeggen. Dat zijn geen neutrale gedachten. Dat zijn keuzes.
Dit congres stelt een andere norm. MANNEN richt zich expliciet tot mannen — uitvoerend én leidend — en ook tot mijzelf. Ik word al jaren gevraagd om geweld te analyseren en oplossingen aan te dragen hoe veiligheid tot primaire zorg van iedereen te maken. Dat is mijn vak. Ik weet waar ik het over heb.
Maar ik heb ook moeten leren dat expertise geen vrijbrief is om het laatste woord te hebben. Zeker niet in een gesprek over geweld tegen vrouwen. Invloed vraagt niet alleen om spreken, maar ook om weten wanneer je ruimte moet maken.
Het congres confronteert ons met een vraag. Wat betekent ons zwijgen? Wat betekent wegkijken? Wat betekent relativeren? Niet alleen wanneer geweld escaleert, maar juist wanneer grenzen stelselmatig worden overschreden — op het werk, thuis, in families.
Niet om mannen collectief te beschuldigen. Wel om verantwoordelijkheid te leggen waar invloed en nabijheid samenkomen. En waar wij elkaar te vaak ontzien.
Hoofdspreker Jackson Katz, auteur van MANNEN – Waarom zwijgen over geweld geen optie is, maakt helder dat geweld geen vrouwenprobleem is. En ook geen probleem van “een paar verkeerde mannen”. Het is een mannelijk en maatschappelijk vraagstuk. Katz spaart mannen niet. En dat is terecht. Maar hij helpt je ook vanuit jouw persoonlijke waarden te reageren en te kiezen welke reactie passend is voor jou.
Het congres brengt professionals en leiders samen uit politie, zorg, onderwijs, sport, bedrijfsleven en beleid. Voor wie al langer met huiselijk geweld werkt. En voor wie merkt dat hij zich er tot nu toe buiten hield — professioneel of privé.
Dit wordt ongemakkelijk. En dat moet ook.
MANNEN is geen bewustwordingsdag. Het is geen gesprek over intenties. Het is een uitnodiging tot positionering.
Wat betekent jouw positie als man wanneer geweld wordt genegeerd? Gebagatelliseerd? Toegestaan? Op het werk, thuis of in je familie? En wat ga jij niet meer laten passeren?
Tegelijkertijd staat dit congres niet los van het werk dat vrouwen al decennialang verrichten. Vrouwen hebben huiselijk geweld zichtbaar gemaakt en bestreden — vaak terwijl mannen zwegen. Dat vraagt niet om erkenning op afstand, maar om je aan te sluiten in de praktijk. MANNEN nodigt mannen uit om zich daar niet achter of boven te plaatsen, maar schouder aan schouder te gaan staan. Door verantwoordelijkheid te nemen, niet door het over te nemen.
Sander van Arum
Stichting Civil Care
